Fakty i mity
Mit 1
„Brakuje kontroli nad produkcją mięsa wołowego”
Mit 2
„Polska wołowina niewiadomego pochodzenia jest sprzedawana do Unii Europejskiej”
Mit 3
„Polska wołowina jest gorsza od zagranicznej”
Mit 4
„W Polsce nie dba się o dobrostan bydła”
Mit 5
„Dzięki umowie handlowej z Mercosur do Polski trafi lepsze, południowoamerykańskie mięso”
Mit 6
„Na stoły trafia mięso pełne chemii”
Mit 7
„Produkcja wołowiny jest najbardziej szkodliwa dla środowiska”
Mit 8
„Do ubojni trafia także chore bydło”
Mit 9
„Nieprawidłowości wykryte w jednej z ubojni na początku 2019 roku są powszechne w polskim sektorze”
Mit 10
„Tylko polscy producenci łamią prawo”
Fakt:

Unijne Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1828/2006 narzuca na polskich i europejskich producentów mięsa wołowego obowiązek wymagania od swoich pracowników świadectw kwalifikacji. Dodatkowo, ten sam akt zabrania uśmiercania zwierząt bez wcześniejszego ogłuszenia przeprowadzonego w taki sposób, aby zminimalizować ból zwierzęcia. Polskich producentów obejmuje także krajowe prawo, które bezwzględnie zakazuje uboju bydła poza rzeźnią, gdy zwierzę jest zdrowe, lecz uległo wypadkowi. W tym przypadku niezbędne jest zaświadczenie odpowiedniego lekarza weterynarii oraz właściciela kontuzjowanego zwierzęcia, a samo mięso przechodzi ponowne badania przed wprowadzeniem na rynek.

Zgodnie z ustawą z dnia 29 czerwca 2007 roku o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich bydło jest monitorowane m.in. przez system indywidualnie numerowanych kolczyków. Ta zasada wyklucza dopuszczenie do ubojni krów, które nie przeszły kontroli lekarza weterynarii. Szykowane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozwiązania mają rozszerzyć nadzór o obowiązek unieważnienia paszportu zwierzęcia padniętego lub uśmierconego z nakazu Inspekcji Weterynaryjnej w ciągu kilku następnych dni. Resort pracuje także nad wprowadzeniem podskórnych czipów bazujących na technologii Blockchain. Urządzenie będzie gromadziło wszystkie informacje na temat zwierzęcia od narodzin do uboju. Rozważane jest także podniesienie kar za łamanie przepisów. Wprowadzenie proponowanych nowelizacji w przepisach całkowicie wykluczy z rynku mięso bez kontroli prowadzonych na różnych etapach produkcyjnych.

W ramach UE hodowców oraz producentów obowiązują te same przepisy prawne. W praktyce oznacza to dostosowywanie etapu hodowli i uboju zwierząt do wymagających unijnych standardów. Smak i jakość naszego mięsa docenili konsumenci między innymi z Włoch, Niemiec, Francji czy Wielkiej Brytanii. Te kraje są liderami w imporcie polskiej wołowiny. W trosce o podnoszenie jakości produkcji mięsa wołowego Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi pracuje nad nowelizacją polskiego prawa, która wymusi na producentach podwyższenie już wysokich standardów hodowli. Jedną z proponowanych zmian jest wprowadzenie całodobowego monitoringu w ubojniach. Opracowywana regulacja pozwoli wykluczyć jakiekolwiek działania niezgodne z przepisami. Dzięki temu konsument ma pewność, że na rynek trafi wyłącznie mięso najwyższej jakości.

Zgodnie z obowiązującym prawem krajowym i unijnym zakazany jest ubój bez uprzedniego ogłuszenia zwierzęcia. Hodowcy i producenci muszą jednocześnie unikać przemęczenia bydła w przypadku urazów, takich jak np. złamania. Hodowla jest pod stałym nadzorem lekarza weterynarii. Ogólny trend wskazuje na wysoką i stale rosnącą dbałość o dobrostan bydła, a pojedyncze przypadki łamania przepisów spotykają się z natychmiastową krytyką ze strony przedstawicieli branży. Jednym z kluczowych elementów, na które kładzie się nacisk w ramach troski o dobrostan zwierząt jest ich transport. Zgodnie z przepisami ujętymi w Rozporządzeniu Rady WE 1/2005 bydło należy transportować w sposób, który nie spowoduje urazów, cierpienia i upadków. Ciężarówki muszą być odpowiednio wyposażone, między innymi w samoczynne poidła, odpowiednio wysokie klatki oraz rampy załadunkowe. Dodatkowo, jeżeli załadunek i rozładunek trwa dłużej niż 4 godziny, zwierzęta muszą otrzymać dostęp do pokarmu i wody. Nakazana jest także spokojna jazda oraz wyznaczenie trasy łączącej krótki dystans z brakiem ostrych zakrętów.

Mercosur to organizacja gospodarcza założona w Ameryce Południowej. W grupie znajduje się między innymi Brazylia, Argentyna oraz Paragwaj. Umowa handlowa zawarta między Unią Europejską, a krajami Mercosur dotyczy bezcłowych kontyngentów na tamtejsze mięso, które ma trafić na unijny rynek. Największy sprzeciw przedstawicieli wszystkich branż mięsnych budzą przepisy stosowane w tamtejszych krajach. Według raportu z audytu ekspertów Komisji Europejskiej z 2018 roku, w hodowli bydła w Brazylii dopuszczone do stosowania są substancje zakazane unijnym prawem. Co więcej, południowoamerykańskie krowy, w przeciwieństwie do polskich, nie mają obowiązku posiadania rejestrów podawanych substancji na etapie hodowli, co uniemożliwia skuteczne diagnozowanie zwierząt przez lekarzy weterynarii. Wyraźne różnice w standardach chowu i produkcji mięsa wołowego mogą być niebezpieczne dla konsumentów poszukujących w sklepach produktów najwyższej jakości gwarantowanej rzetelnymi kontrolami i wymagającymi przepisami prawa.

Artykuł 27 ustawy o ochronie zwierząt bezpośrednio wskazuje, że zabiegi lekarsko-weterynaryjne są dopuszczalne dla ratowania życia lub zdrowia. Ten sam akt prawny określa kto może podjąć się leczenia bydła w hodowli – zgodnie z prawem zajmuje się tym jedynie osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje, która przeprowadzi zabieg w sposób zapewniający ograniczenie cierpienia i stresu zwierzęcia. Artykuł 16 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego rozszerza wymagania stawiane producentom o całkowity zakaz wypuszczenia na rynek mięsa wołowego, w którym znajdują się choćby śladowe ilości środków leczniczych. Jeżeli do uboju oddane zostanie zwierzę niespełniającego tego warunku – hodowcy nie przysługuje żadne odszkodowanie. Badane pod kontem zawierania w sobie leków jest nie tylko bydło, ale także woda do pojenia oraz pasze.

Liczne organizacje quasi-ekologiczne starają się aktualnie przekonać konsumentów, że do wyprodukowania 1 kg mięsa potrzeba 15 000 litrów wody. W rzeczywistości ponad 90% wody spożywanej przez inwentarz żywy to „zielona woda”, pochodząca z opadów. Naukowcy obliczają, że produkcja 1 kg wołowiny faktycznie pochłania maksymalnie do 50 l świeżej wody.

Wbrew obiegowym opiniom produkcja wołowiny jest odpowiedzialna jedynie za bardzo niewielki ułamek emisji gazów cieplarnianych. Zgodnie ze statystykami FAO w UE fermentacja jelitowa pochodząca z sektora hodowli zwierząt, związana z wytwarzaniem metanu, zmniejszyła swój wpływ na środowisko o połowę w latach 1990–2014. Według danych FAO* odnotowano spadek emisji z żywego inwentarza o 51%, głównie z powodu przejścia na bardziej wyspecjalizowany system hodowli zwierząt gospodarskich.

Należy także pamiętać, że udział różnych sektorów rolnictwa w emisji gazów cieplarnianych nie jest jedynie domeną mięsa wołowego, lecz także innych produktów rolno-spożywczych, w tym warzyw i owoców, które także trzeba w zależności od potrzeb podgrzewać lub schładzać, a także przewozić, nawozić i troszczyć się o wysoką jakość produktów trafiających na sklepowe półki.

* Źródło: http://www.fao.org/faostat/en/#data/GE/visualize

Zgodnie z art. 12 Dyrektywy Rady 93/119/WE zwierzęta chore lub okaleczone muszą zostać poddane ubojowi na terenie hodowli. Wymogi prawne są w tej kwestii bezwzględne dla producentów, którzy próbują odejść od przyjętych norm. Przy wysokich kosztach produkcyjnych hodowcom nie opłaca się ryzykować dopuszczenia do uboju sztuk chorych. Nad procesem produkcyjnym czuwają także lekarze weterynarii, których zgody i badania są niezbędne do tego, by polskie mięso finalnie trafiło na stoły. W niektórych przypadkach chore zwierzę może otrzymać zgodę na transport, lecz pod warunkiem, że nie wpłynie to na dalsze cierpienie zwierząt. Pojedyncze przypadki łamania prawa spotykają się z krytyką przede wszystkim samego środowiska hodowców bydła dbających o renomę oraz jakość polskiej wołowiny na rynku krajowym i zagranicznym.

Reportaż ze stycznia 2019 roku z ubojni w Kalinowie pokazał pojedynczy zakład w skali całego krajowego sektora. W materiale przedstawiono przypadek nielegalnego uboju bydła pourazowego w jednym z polskich zakładów. Rozporządzenie Rady (WE) nr 1099/2009 jasno określa zasady uboju zwierząt rzeźnych. Przepisy te zostały świadomie złamane przez właściciela zakładu, a sytuacją zajęły się krajowe organy ścigania. Incydentalna sytuacja w skali całej Polski spotkała się z natychmiastową krytyką ze strony hodowców bydła. To polscy producenci rozpoczęli starania mające na celu zaostrzenie kar wobec łamania przepisów. Styczniowa publikacja zjednoczyła całe środowisko chcące stale podnosić jakość produkowanego mięsa.

Przypadki łamania przepisów dotyczących uboju wykryte w styczniu 2019 roku miały charakter incydentalny w skali Polski, ale niestety występują także na innych rynkach. Kilka krajów UE w przeszłości także borykało się z podobnymi przypadkami. W grudniu 2017 i październiku 2018 roku w dwóch niemieckich rzeźniach wykryto rażące naruszenie norm produkcyjnych podczas uśmiercania zwierząt. W listopadzie 2018 roku opublikowano nagrania z francuskiej rzeźni Boischaut, gdzie zwierzęta były zabijane bez wymaganego ogłuszenia. W następstwie publikacji najwięksi klienci ubojni zrezygnowali z dalszej współpracy. W lutym 2019 roku czescy lekarze weterynarii odkryli nielegalny zakład mięsny w Pradze. W rzeźni znaleziono ponad tonę mięsa bez wymaganych dokumentów i certyfikatów. W październiku 2019 roku austriackie władze weterynaryjne odkryły, że tamtejsze niezdatne do spożycia mięso zostało sprzedane do 10 krajów, w tym m. in. do Czech i Niemiec. Polscy producenci w trosce o jakość całego rynku wystosowali do posłów Parlamentu Europejskiego list otwarty z apelem o ujednolicenie unijnych przepisów w oparciu o zmiany procedowane przez polski resort rolnictwa przy wsparciu organizacji branżowych.

Organizacje branżowe
zrzeszające
polskich producentów wołowiny
Polski Związek Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego
Polski Związek Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego

ul. Rakowiecka 32
02-532 Warszawa,

tel. 22 849 19 10

bydlo@bydlo.com.pl

Polskie Zrzeszenie Producentów Bydła Mięsnego
Polskie Zrzeszenie Producentów Bydła Mięsnego

ul. Smulikowskiego 4
00-389 Warszawa,

tel. 22 622 09 87

biuro@beef.org.pl

Federacja Związków Pracodawców-Dzierżawców i Właścicieli Rolnych
Federacja Związków Pracodawców-Dzierżawców i Właścicieli Rolnych

ul. Hoża 66/68
00-682 Warszawa,

tel. 22 372 03 49

biuro@federacjarolna.pl

Unia Producentów i Pracodawców Przemysłu Mięsnego
Unia Producentów i Pracodawców Przemysłu Mięsnego

ul. Aleje Ujazdowskie 18 lok. 16
00-478 Warszawa,

tel. 22 696 52 70

biuro@upemi.pl

Stowarzyszenie Rzeźników i Wędliniarzy Rzeczypospolitej Polskiej
Stowarzyszenie Rzeźników i Wędliniarzy Rzeczypospolitej Polskiej

ul. Miodowa 14
00-246 Warszawa,

tel. 22 635 01 84

biuro@srw.org.pl

Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka
Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka

ul. Żurawia 22 lok. 101
00-515 Warszawa,

tel. 22 502 33 43

pfhb@pfhb.pl

Związek Polskie Mięso
Związek Polskie Mięso

ul. Chałubińskiego 8
00-613 Warszawa,

tel. 22 830 16 48

info@polskie-mieso.pl

Akty prawne

w sprawie zootechnicznych i genealogicznych warunków dotyczących hodowli zwierząt hodowlanych czystorasowych i mieszańców świni, handlu nimi i wprowadzania ich na terytorium Unii oraz handlu ich materiałem biologicznym wykorzystywanym do rozrodu i jego wprowadzania na terytorium Unii oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 652/2014, dyrektywy Rady 89/608/EWG i 90/425/EWG i uchylające niektóre akty w dziedzinie hodowli zwierząt („rozporządzenie w sprawie hodowli zwierząt”)

Odnośnik po kliknięciu w tytuł aktu:
https://eurlex.europa.eu/legalcontent/PL/TXT/?uri=celex%3A32016R1012

o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich

Odnośnik po kliknięciu w tytuł aktu:
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20071330921/T/D20070921L.pdf

w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej
§ 1.

Odnośnik po kliknięciu w tytuł aktu:
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20101160778/O/D20100778.pdf

ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego powołujące Europejski Urząd d.s. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności

Odnośnik po kliknięciu w tytuł aktu:

https://eur-lex.europa.eu/legalcontent/PL/TXT/?uri=celex%3A32002R0178

ustanawiające szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi

Odnośnik po kliknięciu w tytuł aktu:
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex%3A32004R0854

w odniesieniu do unijnych skal klasyfikacji tusz wołowych, wieprzowych i baranich oraz raportowania cen rynkowych niektórych kategorii tusz i żywych zwierząt

Odnośnik po kliknięciu w tytuł aktu:
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32017R1182

ustanawiające system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczące etykietowania mięsa wołowego i produktów z mięsa wołowego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97

Odnośnik po kliknięciu w tytuł aktu:

https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/c4ee4298-f935-4e25-81c2-80c5aaf2145e/language-pl

ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego

Odnośnik po kliknięciu w tytuł aktu:
https://op.europa.eu/pl/publication-detail/-/publication/979cc87c-97fa-42bc-a68f-680da2207dd2

sporządzona w Strasburgu dnia 10 marca 1976 r.

Odnośnik po kliknięciu w tytuł aktu:
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20081040665/O/D20080665.pdf

sporządzona w Strasburgu dnia 10 maja 1979 r.

Odnośnik po kliknięciu w tytuł artykułu:
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20081260810/O/D20080810.pdf

dotycząca ochrony zwierząt hodowlanych

Odnośnik po kliknięciu w tytuł artykułu:
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX%3A31998L0058

w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania

Odnośnik po kliknięciu w tytuł artykułu:

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32009R1099

w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt

Odnośnik po kliknięciu w tytuł artykułu:

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32004R0882

ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do unijnych skal klasyfikacji tusz wołowych, wieprzowych i baranich oraz raportowania cen rynkowych niektórych kategorii tusz i żywych zwierząt

Odnośnik po kliknięciu w tytuł artykułu:
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32017R1184

ustanawiające wspólnotową procedurę dla określania maksymalnego limitu pozostałości weterynaryjnych produktów leczniczych w środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego

Odnośnik po kliknięciu w tytuł artykułu:
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A31990R2377

ustanawiająca minimalne normy ochrony cieląt (Wersja skodyfikowana)

Odnośnik po kliknięciu w tytuł artykułu:
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/pl/TXT/?uri=CELEX%3A32008L0119

w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej

Odnośnik po kliknięciu w tytuł artykułu:
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20100560344/O/D20100344.pdf

o ochronie zwierząt

Odnośnik po kliknięciu w tytuł artykułu:
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19971110724/U/D19970724Lj.pdf

o produktach pochodzenia zwierzęcego

Odnośnik po kliknięciu w tytuł artykułu:
http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20060170127/U/D20060127Lj.pdf

Polska wołowina
na świecie
Niemcy Francja Holandia Czechy Szwecja Austria Grecja Hiszpania Izrael Wielka Brytania Portugalia Turcja Włochy

Projekt finansowany z Funduszu Promocji Mleka